عُرفزدگی در دگرگونی قالبها
درآمد
گاهی اوقات گمان میکنیم مفاهیم
دینی تکراری شده است: تکرارِ نماز، تکرار روزه، تکرار اعمال شرعی، تکرار اعتقادات،
تکرار، تکرار و تکرار. ولی بیشک میدانیم که دین، دین است و آنچه رسولخدا، صلی الله
علیه و آله، بیان فرمودهاند و امامان، علیهم السلام، تشریح کردهاند چیزی است که باید
به آن معتقد باشیم و عمل کنیم و تا ظهور امام زمان صلوات الله علیه هیچگونه تغییری
ایجاد نمیشود.
این تکرارزدگی، سبب میشود در پی
قالبهای جدیدی باشیم تا همان مطالب و همان مفاهیم دینی و عقیدتی را در آن قالبها
ببینیم. استفاده از این قالبها به ویژه برای نسل جوان ضروری مینماید.
نکته اینجاست که این قالبها محدودیت
زیادی دارد. مثلاً نمیتوان نماز، روزه، حج، زکات، خمس، جهاد و سایر احکام شرعی را
تغییر داد و در قالب جدیدی به انجام رسانید. همچنین نمیتوان اعتقادات دینی را تغییر
داد و دگرگون کرد یا اخلاقیات شرعی را به گونهای عجیب و غریب تقریر نمود. فقط «مسائل
روز» است که میان مفاهیم دینی جدید مینماید که آنها هم در زیر مجموعه مفاهیم اصیل
دینی قرار میگیرند.
بحمدالله برای ما توضیح دادهاند
که اگر قالبها با اصول اصیلِ اسلام (تشیع-مکتب) مخالفت و تضادّی ندارد، میتوان آنها
را به کار برد؛ ولی مشکل در «تشخیص قالب صحیح و اصیل از قالب ناصحیح و قلابی» است:
قالبهایی قلابی که گاهی «محتوا» را تغییر داده و مفاهیم دینی را کاملاً برعکس نشان
میدهد.
مهمترین شرط استفاده از قالبها،
آگاهی کامل از مفاهیم دینیمکتبی است. به این معنا که برای نشاندن مفهومی دینیمکتبی
در قالبی جدید، نیاز به آشناشدن با جهتهای آن مفهوم است تا قالبی مناسب آن یافته و
از هر جهت، یا از بیشتر جهتها، آن مفهوم را پوشش داده و در آن قالب اصیل جای داد.
امروزه در جامعه افرادی هستند که
گمان کردهاند قالب تازه و نو را یافتهاند و مفاهیم دینی را در آن قالبها به خُوردِ
اندیشههای مردم عادی میدهند و جالب آنجاست که به یک یا دو مفهوم دینی اکتفا نکرده؛
به مفاهیم مختلف دینی در موضوعها و حوزههای مختلف سرَک کشیده و دستی میرسانند و
جالبتر آنکه مردم عادی استقبال فراوان کرده و بَهبَه و چَهچَه میکنند؛ چراکه با
قالبی نوین روبرو شدهاند. این قالبها شامل اشخاص، پوشش (لباس)، روش گفتار، نتیجهگیریهای
جدید و... میشود. در ادامه به صورتهایی از
اینگونه قالبها اشاره میکنیم.
یک.
حدود یک سال پیش بود که در کارواش
با شخصی از این تیپ برخورد کردم. به علت قیافه ظاهری من، نزدیک آمد و از کتاب و مدرسه
و دروس دینی گفت و در نهایت اذعان کرد که: من با کت و شلوار برای مردم سخنرانی میکنم؛
چراکه مردم لباس روحانیت را دیدهاند و شنیدهاند که این قشر چه میگویند. حال با دیدن
من، با این لباس و در محیط مسجد، مشتاق میشوند بدانند من چه میخواهم بگویم. در نتیجه
سر تا پا گوش میشوند و سخنانم را نوش میکنند.
این شخص از اشخاصی بود که قالب
نو را قالب ظاهری در نظر گرفته و لباس جدید انتخاب کرده بود و هرگز هم به ذهنش خطور
نکرده بود که شاید مردم از چهره و قیافه او شگفتزده شدهاند که: آخر این چه شخصیتی
است که مطالب اسلامی را با ظاهری غیر اسلامی بیان میکند. این شخص، قالب جدید را یافته؛
ولی قالبی قلابی و غیر اصیل که کاملاً با آموزههای اسلامی مخالف است.
دو.
چندی پیش یکی از برادران از شخصی
برایم گفت که با کت و شلوار و «صورت تراشیده» سخن میگوید و مطالب اسلامی را در حوزههای
مختلف (عقیده، احکام، اقتصاد، روانشناسی، روابط خانوادگی و...) بیان میکند و بسیاری
مفتون او شدهاند. چند جلسهای از سخنان او را در اختیار گذاشت تا اگر فراغتی حاصل
شد، نگاهی اندازم. با توجه به سخنان این سخنران، روشن شد که ...
برای خواندن ادامه مطلب، اینجا کلیک کنید
بسم الله الرحمن الرحیم